Badkamerverlichting: welke IP-waarde in welke zone?

Wat de IP-waarde betekent

De IP-code bestaat uit twee cijfers. Het eerste zegt hoe goed de lamp beschermd is tegen vaste deeltjes zoals stof, het tweede hoe goed tegen water.

Een lamp met IP20 is dus alleen voor droge ruimtes. IP44 is spatwaterdicht, IP65 stofdicht en bestand tegen waterstralen. Staat er een X, zoals in IPX4, dan is alleen de bescherming tegen water opgegeven.

De zones in de badkamer

NEN 1010 deelt de badkamer in zones in, gemeten vanaf het bad of de douche:

• Zone 0: het bad of de douchebak zelf, tot de rand. Alleen elektrische apparaten die daarvoor gemaakt zijn, met een veilige lage spanning tot 12 volt wisselspanning en IPX7.
• Zone 1: boven het bad of de douchebak, tot 2,25 m boven de vloer. Bij een inloopdouche zonder bak is dat een cirkel van 1,20 m rond het vaste punt van de douchekop. Minstens IPX4, en IPX5 als er met waterstralen wordt schoongemaakt.
• Zone 2: bij een bad of douchebak een strook van 60 cm rond zone 1, ook tot 2,25 m hoog. Minstens IPX4, en ook hier IPX5 als er met waterstralen wordt schoongemaakt. Hoe de zones bij een inloopdouche of een vaste glaswand precies lopen, laat je een installateur bepalen.

Buiten de zones stelt de norm geen eis aan de IP-waarde, maar ook daar komt waterdamp. Badkamerlampen hebben daarom meestal IP44 of hoger. In België gebruikt het AREI een eigen indeling in volumes; vraag een erkende installateur wat daar geldt. In andere landen gelden de regels van dat land.

Plafondlamp en inbouwspots

Midden op het plafond hangt de lamp vaak buiten de zones, maar in een kleine badkamer zit hij al snel boven de douche. Kies dan een lamp met minstens IP44, zoals de Briloner Navaro, de Brilliant Brennan of de Briloner Slim Drip. Osram heeft badkamerplafondlampen waarvan je de kleur van het licht instelt met de lichtschakelaar, zoals de Osram ORBIS Disc en de Osram vierkante wand- en plafondlamp.

Inbouwspots boven de douche moeten de IP-waarde van die zone halen, en de waarde geldt voor de spot zoals hij in het plafond zit. Paulmann noemt IP65 bij de Calla-inbouwspots, ook als losse spot; Ledvion bij de kantelbare inbouwspots. De Philips Idris is een opbouwspot met IP44 en volgens Philips alleen geschikt voor ledspots. Meer modellen staan bij inbouwspots.

Licht bij de spiegel

Licht.de raadt twee gelijke lampen links en rechts naast de spiegel aan: die verlichten het gezicht gelijkmatig en zonder schaduwen. Bij een brede spiegel raadt licht.de een extra lamp erboven aan. Licht van alleen bovenaf geeft schaduwen onder kin en neus, en spots aan het plafond die op de spiegel gericht zijn verblinden. Spiegellampen met IP44 zijn er bijvoorbeeld van Lucide: de ONNO in twee versies, en wandlampen zoals de DAVY en de BEREND met een G9-lampje. Meer staat bij wandlampen.

Kleur van het licht

Bij de spiegel wil je kleuren zien zoals ze zijn. Licht.de raadt daar warm wit aan, met een kleurweergave van Ra 90. Voor de rest van de badkamer werkt warm wit rustiger, vooral als je de lamp dimt. Hoe je kelvin en Ra leest, staat in onze gids Kleurtemperatuur en kleurweergave.

Laat de installatie aan een installateur

Een plafondlamp of spot in de badkamer komt vast aan het stroomnet, vaak dicht bij water. Zet altijd de groep uit voordat je aan een lamp werkt. Bij een nieuw lichtpunt, inbouwspots of twijfel over de zone schakel je een installateur in.